Jukujikun en ateji

Dit is een tweetal speciale gebruiken van karakters. Zie ook Uitspraak van kanji over de kun-yomi en on-yomi van karakters.

熟字訓 Jukujikun

Dit is het gebruiken van meerdere karakters om samen één enkel Japans woord te schrijven. Daarbij is alleen de betekenis van de karakters van belang.

Dit werd gedaan als de betekenis van het woord niet goed in een enkele kanji kon worden weergegeven. Voorbeelden zijn de woorden heta (ergens slecht in zijn) en kyō (vandaag). Deze woorden worden geschreven als 下手 (let. onder-hand) en 今日 (let. nu-dag).

De uitspraak van de karaktercombinatie is een kun-yomi, aangezien het geheel een enkel Japans woord moet voorstellen. De gebruikelijke on-yomi en kun-yomi van de karakters staan er volledig los van. Je kunt ook niet zeggen welk karakter welk deel van het woord voorstelt.

In het geval van 今日 is er nog wat meer op te merken. Als de Chinese uitspraak (on-yomi) hiervoor gebruikt zou worden, dan krijgen we konnichi en die uitspraak wordt wel gebruikt in 今日は konnichiwa (goededag). Mede om verwarring te voorkomen wordt konnichiwa meestal geheel in kana geschreven: こんにちは.

Meer voorbeelden van jukujikun zijn te vinden bij leenwoorden uit vreemde talen (naast het Chinees). Uit het Nederlands is o.a. het woord bier geleend, in het Japans bīru. Je kunt het in kanji schrijven als 麦酒. De eerste kanji betekent tarwe, de tweede alcohol. Tegenwoordig schrijft men dergelijke leenwoorden echter liever in kana. Zo schrijf je bīru normaal gesproken als ビール.

宛て字 Ateji

Dit is min of meer het tegenovergestelde van jukujikun: het gebruiken van karakters enkel en alleen om hun klank (meestal de on-yomi).

Een voorbeeld is het woord 世話 sewa. Sewa is een van origine Japans woord en betekent hulp. Het is op een fonetische wijze opgeschreven: de on-yomi zijn resp. se en wa. De karakters betekenen resp. generatie en praten.

Ateji wordt ook gebruikt voor woorden uit vreemde talen, zoals namen van landen. Zo is Amerika te schrijven als 亜米利加. De karakters hebben werkelijk niks te maken met Amerika, maar de klanken zijn a, mē, ri en ka. Tegenwoordig worden namen van landen ook vaker in kana geschreven. Het karakter wordt echter nog wel vaak gebruikt om Amerika aan te geven en betekent eigenlijk rijst. Het eerste karakter, , wordt er niet voor gebruikt, omdat dat al wordt gebruikt voor Azië. Een ander belangrijk karakter is . Dat wordt gebruikt voor Engeland (en betekent eigenlijk heldhaftig). Nederland is te schrijven als 阿蘭陀 (uitspraak oranda, afgeleid van de Spaanse uitspraak van Holland). De middelste kanji van deze drie betekent orchide.

Laatste update van deze pagina: 01-05-2010